Szeroki zakres problematyki makroekonomicznej, wymaga podjęcia w pierwszych kroku jej rozpoznania zagadnień wprowadzających, takich jak: istota makroekonomii z punktu widzenia teorii i zarys jej podstawowych problemów praktyka makroekonomiczna oraz polityka makroekonomiczna a także współczesne poglądów na makroekonomię.

Ekonomia zajmując się problemem rozwiązywania kwestii niemożności zaspokajania wszystkich potrzeb (chęci) materialnych przy pomocy dostępnych lecz ograniczonych zasobów, dąży do stworzenia podstaw wyborów co do najlepszej alokacji zasobów – z powodu ich rzadkości – w skali dotyczącej zarówno poszczególnych ludzi, jak i społeczności lokalnych oraz całego kraju. Z tych też powodów, wobec złożoności rzeczywistości gospodarczej świata, nie jest możliwe pełne i jednoznaczne jego badanie. Konieczne jest bowiem poczynienie pewnych czynności upraszczających obszar przedmiotu badań. Ich wynikiem jest bardzo ogólny podział ekonomii jako dyscypliny wiedzy na dwie zasadnicze części; na makroekonomię i mikroekonomię.
Każda z nich, mimo coraz większej zbieżności problemów badawczych, a przez to zacierania się różnic między nimi, dotycząc jednak różnej skali problemów odwołuje się do innej aparatury pojęciowej. Dlatego też zrozumienie tej problematyki wymaga nie tylko przybliżenia istoty makroekonomii ale również wskazania podstawowych kategorii którymi się ona posiłkuje.

Istota makroekonomii
Dociekając istoty makroekonomii, kwestią pierwszoplanową jest wskazanie kryteriów i cech rozróżniających ją od mikroekonomii. Cech różnicujących te dwa rodzaje ekonomii jest wiele, zdecydowanie więcej niż sugerowały by to greckie przedrostki makro- i mikro. Stanowią je bowiem:
różnice skali zainteresowań, to jest różnice pomiędzy problemami ekonomicznymi w dużej skali a problemami ekonomii w skali małej;
różny cel analizy, oraz
różne podejścia badawcze w analizie operacyjnej, charakteryzujące się skrajnością skali szczegółowości dociekań oraz uwzględnienia skali związków badanych obiektów i procesów.
Te wyszczególnione cechy różnicujące makro- i mikroekonomię pozwalają przybliżyć istotę makroekonomii.
Po pierwsze – makroekonomię trzeba traktować jako świadomie uproszczony model, dzięki któremu możemy wyodrębnić kluczowe elementy problemu i myśleć o nich w uporządkowany sposób.
Po drugie – makroekonomia nie jest sumą wycinkowych analiz mikroekonomicznych dotyczących każdego poszczególnego rynku, bowiem sformułowany w ten sposób model byłby tak nieporęczny i skomplikowany, że trudno byłoby uchwycić wszystkie zjawiska ekonomiczne w ruchu.
Po trzecie – makroekonomia zajmuje się głównie powiązaniami między różnymi częściami gospodarki, opierając się przy czynionych analizach operacyjnych, uproszczeniami poszczególnych elementów konstrukcyjnych – tak, aby móc wyjaśnić jak pasują one do siebie i w jaki sposób wzajemnie na siebie wpływają.
Po czwarte – makroekonomia bada szerokie agregaty gospodarcze, bowiem zajmuje się badaniem sposobu działania gospodarki jako całości.
Reasumując trzeba stwierdzić, że makroekonomia jest badaniem gospodarki narodowej jako całości lub też badaniem jej znaczących części. Odnosi się ona do ogólnego obrazu gospodarki narodowej, a nie do szczegółów działalności gospodarczej danego kraju. Jest więc ona nauką o gospodarce jako całości, zajmującą się nie jej szczegółami lecz ogólnym obrazem. Jako taka :
obserwuje całość zakupu dóbr i usług dokonywanych przez konsumentów ocenia ilość pieniędzy na wydanych przez wszystkich producentów na budowę nowych zakładów i ich wyposażenia śledzi ogólny poziom cen lub średnią wszystkich cen, oraz
bada dochody wszystkich zatrudnionych i globalną liczbę wszystkich zatrudnionych w gospodarce.
Te obszary zainteresowań makroekonomii wskazują, iż odnosi się ona do badania trzech podstawowych zagadnień: wzrostu gospodarczego (krajowej produkcji), bezrobocia oraz inflacji, poprzez udzielanie odpowiedzi na następujące pytania: co określa poziom krajowej produkcji i dochodu narodowego co określa ogólny poziom cen stopę inflacji jakie skutki wywiera polityka monetarna i budżetowa rządu na ogólny poziom cen, dochodu, produkcji, zatrudnienia i bezrobocia oraz co może zrobić rząd (jeśli w ogóle coś może) dla zwalczania inflacji, bezrobocia i recesji. Kwestie ukryte pod tymi pytaniami, stanowią nie tylko przedmiot akademickich zainteresowań, ale i również przedmiot zainteresowań polityki gospodarczej, bowiem muszą one rozstrzygać czy wypracowane teorie mogą znaleźć zastosowanie do rozwiązywania problemów rzeczywistego świata.

Funkcjonowanie gospodarki narodowej w warunkach gospodarki rynkowej zależne jest zarówno od jej elementów strukturalnych jak i od działalności gospodarczej społeczeństwa – które to w istocie pozwalają postrzegać gospodarkę narodową, jako system gospodarczy, w którym można wyróżnić podsystem realny (sferę realną) i podsystem regulacji (sferę regulacji).
Sferę realną stanowi materialna baza produkcji gospodarki narodowej wraz z zasobami naturalnymi i wytworzonymi dobrami produkcyjnymi i konsumpcyjnymi oraz ludność i zmiany w jej strukturze.
Sferę regulacji tworzą zaś oddziaływania ludzi w roli producentów, przedstawicieli władzy, zasady podziału, zmiany konsumpcji, reguły prawne i normy społeczne wiążące procesy gospodarcze. Jest ona w swej istocie sposobem funkcjonowania gospodarki narodowej. W ramach sfery regulacyjnej wyróżniamy mechanizm makroregulacji i mechanizm mikroregulacji. Mechanizm makroregulacji obejmuje wzajemne oddziaływania regulacyjne zachodzące między organizacjami gospodarczymi oraz pomiędzy państwem, a podmiotami gospodarczymi. Są one zróżnicowane w zależności od przyjętych rozwiązań porządku prawnego oraz ładu (ustroju) politycznego kraju.
Wszystkie te składniki systemu gospodarczego – zarówno podsystem realny jak i regulacji – podlegają ciągłemu procesowi przekształceń pod wpływem przepływów informacyjno-decyzyjnych, czyli regulatorów ekonomicznych i administracyjnych zawierających określoną treść w postaci opisu, zachęty do działania, polecenia, nakazu, zakazu, limitu, itp. Są one rezultatem działań regulacyjnych uczestników gospodarowania: gospodarstw domowych (konsumentów),przedsiębiorstw (pracowników) i ośrodków władzy państwowej. Działania te nie mają jednak charakteru jednokierunkowego. Są one wynikiem interakcji między ośrodkiem regulującym, a układem regulowanym, który zawsze stara się wpływać na ośrodek regulujący w celu wymuszenia korzystnych dla siebie oddziaływań regulacyjnych.
Pomocnym w analizowaniu procesu funkcjonowania gospodarki narodowej jest uproszczony obraz (model) gospodarki rynkowej, opierający się na następujących założeniach:
po pierwsze – dotyczy on gospodarki rynkowej w warunkach kapitalizmu, tzn. w warunkach takiego systemu, gdzie większość zasobów stanowi własność prywatną;
po drugie – gospodarka składa się z dwóch grup podmiotów gospodarczych (gospodarstw domowych i przedsiębiorstw);
po trzecie – rynek dzieli się na : rynek dóbr (konsumpcyjnych i kapitałowych) oraz na rynek zasobów ;
po czwarte – pomiędzy podmiotami gospodarczymi istnieją określone współzależności.
Funkcjonowanie gospodarki narodowej w takim układzie sprowadza się do określonych zachowań gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, wyrażających się przede wszystkim w podejmowanych przez nich decyzjach gospodarczych.
Gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa spotykają się na dwóch rynkach (dóbr i zasobów) gdzie dokonują transakcji handlowych – aktów kupna i sprzedaży. Gospodarstwa domowe są właścicielami zasobów, które oferują na rynku przedsiębiorstwom. Sprzedają one usługi pracy (kapitału ludzkiego), usługi zasobów naturalnych (np. ziemi), a także stawiają do wykorzystania swoje oszczędności (kapitał finansowy). Poszczególne zasoby gospodarstw domowych, których usługi oferowane przedsiębiorstwom są dla nich niezbędne jako czynniki produkcji. Na rynku zasobów sprzedającymi są gospodarstwa domowe, natomiast kupującymi przedsiębiorstwa.
Przedsiębiorstwa natomiast sprzedają wyprodukowane dobra gospodarstwom domowym. Transakcje kupna i sprzedaży odbywają się na rynku dóbr i dotyczą zarówno dóbr konsumpcyjnych jak i kapitałowych (inwestycyjnych).
Sprzedaż i zakup zasobów, a następnie sprzedaż i zakup dóbr są rzeczowymi strumieniami gospodarki rynkowej. Przepływowi strumienia zasobów i dóbr towarzyszą strumienie pieniężne skierowane w przeciwnym kierunku. Przy czym przez zasób rozumieć należy określoną ilość produktów, pieniędzy, pracowników, itp. w danym momencie czasu, a przez strumień zasoby z uwzględnieniem czynnika czasu. Zasób jako pojęcie ma więc charakter statyczny, a strumień charakter dynamiczny. Oznacza to, że analizując poszczególne elementy rynku (popyt, podaż) należy koniecznie określić jakiego okresu ta analiza dotyczy.

Model funkcjonowania gospodarki rynkowej
Gospodarka narodowa jest systemem gospodarczym rozpatrywanym w skali makroekonomicznej. Jest ona z jednej strony względnie odosobnionym makrosystem (lub podsystem) społecznym, z drugiej zaś jako całokształtem zabiegów i działalności prowadzonej w danym kraju.
Będąc systemem względnie odosobnionym jest ona jednocześnie częścią większego systemu, jakim jest społeczeństwo. Charakteryzują ją przede wszystkim problemy (ogólnoświatowe, krajowe, przedsiębiorstw). Jej zaś podstawowymi podmiotami są gospodarstwa domowe i przedsiębiorstw. Składa się ona z określonych elementów wzajemnie od siebie zależnych (np. gałęzi przemysłu, rolnictwa, łączności…). Charakteryzuje się jednocześnie sprzężeniami zwrotnymi związków i zależności między elementami ją tworzącymi. Jako taka jest ona zbiorem elementów powiązanych ze sobą łańcuchem oddziaływań przyczynowo-skutkowych.
Z kolei gospodarka narodowa rozpatrywana – w drugim rozumieniu – jako całokształt zasobów i działalności prowadzonej w sferze produkcji, podziału, obiegu i konsumpcji w danym kraju, widziana jest przede wszystkim jak podstawa służąca zaspokajaniu potrzeb społeczeństwa.
Uogólniając oba podejścia określające istotę gospodarki narodowa do jej struktury, a więc do jej obrazu odzwierciedlającego istniejący w rzeczywistości stan i tendencje zmian podziału pracy w społeczeństwie, opisać go można poprzez charakterystykę jej makrostruktur gospodarczych (nazywane także subelementami) które tworzą strukturę podmiotową ; własnościową; prawno-organizacyjną, funkcjonalno-instytucjonalną; strukturę produkcyjną (rzeczową) ; zatrudnienia i kwalifikacji oraz stosowanych technologii.
Ze względu na strukturę podmiotową gospodarki narodową, jako całość składa się ona z wielu milionów podmiotów gospodarczych którymi są gospodarstwa domowe oraz przedsiębiorstwa . Oprócz nich samodzielnym podmiotem gospodarczym jest państwo. Gospodarstwo domowe to wyodrębnionymi i samodzielnymi ekonomicznie podmiotami gospodarki narodowej, którymi są dobrowolne związki ludzi (najczęściej rodziny) wspólnie zamieszkujących i podejmujących decyzje finansowe dotyczące sposobu wydawania zarobionych pieniędzy i działających głównie w sferze spożycia, a tylko w ograniczonym zakresie (rolnicy i rzemieślnicy) w sferze produkcji. Dysponują one określonymi możliwościami i spełniają pewne funkcje w gospodarce narodowej i w społeczeństwie. Same one decydują o sposobie wykorzystania swoich zasobów pracy (siły roboczej)oraz o tym jak, co i ile konsumować. Przypisuje się im pełnienie funkcji ekonomicznych, społecznych i reprodukcyjnych.
Z kolei przedsiębiorstwa to podmioty gospodarcze prowadzące na własny rachunek działalność produkcyjną lub usługową w celu osiągnięcia określonych korzyści. Są one wyodrębnionymi jednostkami pod względem ekonomicznym, techniczno-organizacyjnym i prawno-organizacyjnym, prowadzącym działalność produkcyjną, handlową lub usługową. W zależności od ich charakteru i rodzaju wytwarzanej produkcji, wykorzystują czynniki produkcji dostarczone przez gospodarstwa domowe do wytworzenia dóbr i usług. Płacą one im za wykorzystanie czynników produkcji oraz sprzedają im wytworzone dobra i usługi. Każde z nich spełnia pewne funkcje w gospodarce narodowej oraz w społeczeństwie danego kraju, spośród których na plan pierwszy wysuwają się funkcje: organizatora produkcji oraz organizatora stosunków międzyludzkich. W rzeczywistości gospodarczej spotykamy się z dużą ilością przedsiębiorstw, różniących się od siebie formą i rodzajem. Ich wyróżnienia najlepiej dokonać w oparciu o kryteria : form własności, organizacyjne, rozmiaru (wielkości), pozycji rynkowej oraz rodzaju prowadzonej działalności.
Ze względu na wielkość wyróżnia się: przedsiębiorstwa małe, średnie i duże. Natomiast ze względu na kryterium pozycji rynkowej przedsiębiorstwa dzielimy na przedsiębiorstwa: doskonale konkurencyjne, o ograniczonej konkurencyjności, monopole naturalne i sztuczne, oligopole i monopsony.

Zyskującym coraz bardziej na znaczeniu, ze względu na wykorzystanie przy prowadzeniu rachunków narodowych, jest podział funkcjonalny gospodarki narodowej, który można nazwać również podziałem organizacyjno-instytucjonalnym. Jego zastosowanie jest wynikiem odwołania się do kryterium celów ekonomicznych oraz wiodących cech zachowań podmiotów gospodarczych. Konsekwencją tego podejścia jest podział gospodarki narodowej na sześć następujących sektorów:

1) Sektor przedsiębiorstw niefinansowych który tworzą podmioty gospodarcze wytwarzające towary (dobra i usługi) rynkowe oraz prowadzące księgi rachunkowe. Są nimi:
osoby prawne (niezależnie od liczby pracujących) w tym przede wszystkim przedsiębiorstwa państwowe, komunalne, spółki akcyjne i spółki z o.o., spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa zagraniczne drobnej przedsiębiorczości;
samodzielne jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej (niezależnie od liczby pracujących) w tym jednostki państwowe, spółki jawne i komandytowe prowadzące działalność gospodarczą na własny rachunek;
osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą z liczbą pracujących powyżej 5 osób (z wyłączeniem indywidualnych gospodarstw rolnych) zakłady budżetowe i gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych.

1) Sektor instytucji finansowych i ubezpieczeniowych który tworzą podmioty gospodarcze zajmujące się pośrednictwem finansowym oraz pomocniczą działalnością finansową. Są nimi:
bank centralny (w Polsce – Narodowy Bank Polski)

banki państwowe (jak: Powszechna Kasą Oszczędności, Bank Gospodarstwa Krajowego)

bank państwowo-spółdzielczy (Bank Gospodarki Żywnościowej)

banki spółdzielcze

banki spółki akcyjne (Bank Handlowy S.A.,…)

kantory wymiany walut
biura maklerskie

instytucje ubezpieczeniowe.

1) Sektor instytucji rządowych i samorządowych – który tworzą podmioty gospodarki narodowej:
działające na zasadach określonych w prawie budżetowym, jak:
jednostki budżetowe,
zakłady budżetowe,
gospodarstwa pomocnicze jednostek budżetowych (z wyjątkiem zaliczonych do sektora przedsiębiorstw niefinansowych),
działające na zasadach określonych odrębnymi ustawami – zwłaszcza zaś w odniesieniu do systemu finansowego oraz funkcjonujące w oparciu o dotacje) jak np. szkoły wyższe)

1) Sektor gospodarstw domowych – który tworzą osoby fizyczne pracujące na własny rachunek w:
indywidualnych gospodarstwach rolnych,
innych (poza gospodarstwami rolnymi) gospodarstwach z liczbą zatrudnionych do 5 osób i prowadzących uproszczoną ewidencję księgową, oraz
osoby fizyczne uzyskujące dochód z pracy najemnej i niezarobkowych źródeł (np. emeryci i renciści).

1) Sektor instytucji niekomercyjnych – który tworzą:
organizacje: społeczne, polityczne, partie polityczne, organizacje związków zawodowych, stowarzyszenia, fundacje, jednostki organizacji wyznaniowych,
jednostki umowne, których działalność polega na rozdysponowaniu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych wydzielonego z przedsiębiorstw niefinansowych, instytucji finansowych i ubezpieczeniowych oraz instytucji rządowych i samorządowych.

1) Sfera zagranicy – którą tworzą podmioty gospodarcze będące własnością nierezydentów i których działalność nie pozwala na zestawienie pełnego rachunku lecz jedynie wyodrębnionych transakcji.

Struktura produkcyjna (rzeczowa) gospodarki
Struktura produkcyjna (nazywana także rzeczową) gospodarki narodowej dotyczy tylko jej struktur produkcyjnych. Jest ona więc ujęciem węższym aniżeli podział według struktury podmiotowej, własnościowej, prawno-organizacyjnej i funkcjonalno-instytucjonalnej.
Podział gospodarki narodowej ze względu na strukturę produkcyjną pozwala wyróżnić: działy, gałęzie i branże gospodarki narodowej oraz asortymenty towarów i usług.
Dział gospodarki narodowej tworzy grupa przedsiębiorstw lub innych jednostek wykonujących zbliżone do siebie funkcje wynikające ze społecznego podziału pracy. Są nimi np. przemysł, rolnictwo, budownictwo, transport, łączność, handel i inne.
Działy gospodarki narodowej dzielą się na gałęzie, które obejmują przedsiębiorstwa lub inne jednostki zbliżone do siebie procesem produkcyjnym oraz przeznaczeniem produkcji. Przykładem tego podziału jest np. wyodrębnienie w przemyśle takich gałęzi jak: wydobywcze i przetwórcze, a w rolnictwie produkcji roślinnej i hodowli zwierząt.
Z kolei gałęzie produkcji, jeśli stosować kryterium dalszej specjalizacji, dzielą się na grupy zwane branżami. Branżami są np. w przemyśle: przemysł węglowy, przemysł naftowy, przemysł elektrotechniczny, samochodowy i inne, a w rolnictwie: ogrodnictwo, sądownictwo, mleczarstwo itp.
W praktyce obok tych elementów struktury wynikających z podziału według kryterium produkcyjnego spotykamy się z wyróżnieniem w obszarze gospodarki narodowej kompleksu gospodarczego (jak np. kompleks gospodarki żywnościowej czy też kompleks paliwowo energetyczny). Jest on subelementem gospodarki strukturalnie znacznie większy od działu gospodarki narodowej. Skupia on w sobie jeden z działów gospodarki narodowej oraz gałęzie i branże z innych działów lub też jest zespoleniem kilku gałęzi gospodarki narodowej.
Niekiedy również wyróżnia się – stosując kryterium produkcyjne – sektory gospodarki narodowej. Pod tym pojęciem rozumie się podział produkcyjnej części gospodarki narodowej ze względu na charakter poszczególnych działów gospodarki narodowej. Najczęściej wyróżnia się trzy sektory:
sektor I – do którego zalicza się produkcję pierwotną a więc taką która polega na pozyskiwaniu dóbr materialnych z otaczającej człowieka przyrody – obejmującą rolnictwo, leśnictwo, rybołówstwo oraz przemysł wydobywczy (który niekiedy ujmuje się w sektorze II);
sektor II – obejmujący przemysły przetwórcze (łącznie z budownictwem);
sektor III – do którego należą wszelkiego rodzaju usługi.

Struktura zatrudnienia i kwalifikacji
Często spotykanym podziałem gospodarki narodowej jest jej podział ze względu na strukturę zatrudnienia i kwalifikacji. Jest on wynikiem faktu obejmowania przez gospodarkę narodową szerokiego zakresu działalności ekonomicznej ludzi. Z tego punktu widzenia wyróżnia się sektorową, działową oraz gałęziowo-branżową strukturę zatrudnienia, kwalifikacji i zawodów.

Struktura stosowanych technologii
W związku z faktem, iż decydujący wpływ na dynamikę i efektywność wzrostu gospodarczego w danej gospodarce ma poziom i struktura stosowanej techniki, technologii i organizacji, często przy opisie gospodarki narodowej odwołuje się do rozróżnienia jej struktury z punktu widzenia tych kryteriów. Wyróżnia się wówczas struktury zacofane (opóźnione w rozwoju) i nowoczesne. 

Jedną z form przedsiębiorstw prywatnych są spółki. Pod pojęciem spółki rozumiemy organizację gospodarczą zawiązaną na bazie umowy, której przedmiotem działania jest działalność gospodarczej a stronami jej wspólnicy – wnoszący określone wkłady oraz działających wspólnie do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego.
W praktyce spotykamy się z różnymi klasyfikacjami spółek, w zależności od przyjętych kryteriów klasyfikacyjnych.
Według kryterium źródła prawa regulującego powstanie oraz działalność spółki, dzielimy je na: spółki cywilne i spółki handlowe. Podział ten jest prawnie dokonany w ustawodawstwie polskim. W odniesieniu do spółek cywilnych – przepisami Kodeksu Cywilnego (art. 860- 875), a w odniesieniu do spółek handlowych – przepisami Kodeksu Handlowego (na mocy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z 30.06.1934r.). W praktyce możemy spotkać się również ze spółką cichą .
Według kryterium podstawy ekonomicznej tworzenia i zakresu odpowiedzialności za zobowiązania spółki, dzielimy je na: spółki osobowe i spółki kapitałowe.
W polskiej rzeczywistości gospodarczej, przy połączeniu obu tych kryteriów oraz uwzględnieniu innych uregulowań prawnych można dokonać podziału spółek na:
osobowe (cywilne, jawne, komandytowe) ;
kapitałowe (z o.o.; akcyjne;) ;
spółki z udziałem podmiotów zagranicznych (joint ventures).

Spółki osobowe
Spółki osobowe to spółki opierające swoją działalność na osobistej pracy wspólników w przedsiębiorstwie, którzy również ponoszą pełną odpowiedzialność materialną za jej zobowiązania. Do jej założenia niezbędni są conajmniej dwaj wspólnicy oraz wniesione przez nich wkłady. Do spółek osobowych zalicza się : spółki cywilne, spółki jawne i spółki komandytowe.

Spółka cywilna
Spółka cywilna funkcjonuje w oparciu o przepisy prawa cywilnego. Nie posiada ona osobowości prawnej. Wspólnikami mogą zostać osoby fizyczne jak i prawne, na mocy umowy w której zobowiązują się do dążyć do osiągnięcia założonego celu gospodarczego przez działanie w określony sposób – zwłaszcza zaś przez wniesienie wkładu (pieniężnego, rzeczowego, świadczenia usług lub innych praw). Ich wspólny majątek jest wyodrębniony – co oznacza, że nie mogą oni samodzielnie nim rozporządzać. Podział tego majątku jest możliwy dopiero po zaprzestaniu działalności spółki. Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie. Zwykle każdy z nich – chyba, że mocą umowy postanowiono inaczej – każdy z nich reprezentuje interesy spółki w takich granicach do jakich jest upoważniony.
Wspólnicy osiągają korzyści gospodarcze oraz udział w podziale zysku osiąganego przez spółkę, w wyniku realizacji gospodarczej celu spółki.
Rozpoczęcie działalności uwarunkowane jest: sporządzeniem umowy określającej cel działalności; czas jej trwania; rodzaj działalności; wysokość i rodzaj wykładów; udział wspólników w zyskach i stratach; sposób reprezentacji w kontaktach zewnętrznych; zgłoszeniem umowy w urzędzie skarbowym; zgłoszenie podmiotu do ewidencji działalności gospodarczej; uzyskanie numeru statystycznego REGON; zgłoszeniem obowiązku podatkowego w urzędzie skarbowym; zarejestrowaniem podmiotu w oddziale ZUS oraz założeniem konta bankowego.

Spółka jawna
Funkcjonowanie spółki jawnej jest uregulowane przepisami prawa handlowego, mimo że pod względem konstrukcji prawnej zbliżona jest do spółki cywilnej. Podstawą jej działania jest praca wspólników. Nie posiada ona osobowości prawnej. Posiada natomiast – zgodnie z przepisami prawa handlowego – uprawnienia pozwalające na: występowanie przed sądem jako strona i na zawieranie umów.
Spółka jawna ma wyodrębniony majątek, który stanowią pieniężne i niepieniężne wkłady wspólników. Udziałem może być również ich własna praca. Z reguły – chyba że umowa stanowi inaczej – każdy wspólnik ma prawo do takiego samego udziału w zyskach i stratach, bez względu na wartość wniesionego wkładu.
Za zobowiązania spółki wobec wierzycieli, wspólnicy odpowiadają bez ograniczenia, to jest całym majątkiem spółki oraz całym swoim majątkiem osobistym.
Każdy wspólnik ma również prawo reprezentować spółkę na zewnątrz i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Prowadzenie spółki z reguły jest powierzone jednemu lub kilku wspólnikom.
Wspólnicy aby rozpocząć działalność muszą określić w umowie zasady działania spółki; zgłosić umowę w urzędzie skarbowym; dokonać rejestracji w sądzie rejestrowym; uzyskać numer statystyczny REGON; zgłosić obowiązek podatkowy w urzędzie skarbowym; zarejestrować podmiot w oddziale ZUS oraz założyć konto bankowe.

Spółki komandytowe
Funkcjonowanie spółki komandytowej oparte jest na przepisach prawa handlowego. Jej istotą jest to, że część jej udziałowców – a przynajmniej jeden ze wspólników odpowiada bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki (tak samo jak w spółce osobowej), a pozostali wspólnicy jedynie do wysokości swojego wkładu kapitałowego (tak, jak w spółce kapitałowej).

Spółki kapitałowe
Spółki kapitałowe to spółki będące zgrupowaniem kapitału a nie osób. Są one spółkami prawa handlowego. Mają one osobowość prawną i swój odrębny interes różny od interesu wspólników. Charakteryzują się brakiem powiązania osobistej pracy wspólników. Wspólnicy są dostarczycielami kapitału, a ich ranga zależna jest od wagi (ilości) ich udziału z działalnością spółki. Ponoszą oni odpowiedzialność za zobowiązania spółki tylko do wysokości swoich udziałów, bez angażowania swego majątku. Nie ponoszą natomiast odpowiedzialności za zobowiązania wspólników wobec ich wierzycieli. Spółki kapitałowe dzielą się na spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (z o.o.) i spółki akcyjne.

Spółki z o.o.
Spółki z o.o. funkcjonują w oparciu o uregulowania przepisami prawa handlowego. Posiada ona osobowość prawną. Tworzona jest przez jedną lub więcej osób dla realizacji celów gospodarczych. Wspólnikami mogą być podmioty posiadające zdolność do czynności prawnych. Do jej założenia wymagany jest mniejszy kapitał założycielski aniżeli do założenia spółki akcyjnej. Udziały założycielskie są trudno zbywalne, gdyż nie mogą być wystawione na okaziciela lub na zlecenie, co jednak zapewnia większą stabilność udziałowców.
Spółka odpowiada za swoje zobowiązania tylko własnym majątkiem, co oznacza, że ryzyko udziałowców ogranicza się do wysokości wniesionych wkładów.
Powstanie spółki jest możliwe po dopełnieniu takich warunków jak: sporządzenia umowy spółki w formie aktu notarialnego; zarejestrowaniu spółki w sądzie rejestrowym; zgłoszenia spółki we właściwym ministerstwie; uzyskania koncesji – jeśli jest ona wymagana; uzyskaniu numeru statystyczny REGON; zgłoszenia obowiązku podatkowego w urzędzie skarbowym i zarejestrowania podmiotu w oddziale ZUS; założenia konta bankowego; zebrania kapitału zakładowego oraz ustanowienia władz spółki.
W umowie spółki określa się imiennie wspólników i wysokość wniesionych udziałów. W spółce z o.o. funkcjonują władze spółki obligatoryjne i fakultatywne. Władzę obligatoryjną stanowi zgromadzenie wspólników i zarząd. Natomiast władzę fakultatywną stanowi rada nadzorcza lub komisja rewizyjna – jeśli występuje większa liczba wspólników (więcej niż 50 osób).

Spółki akcyjne
Spółki akcyjne funkcjonują w oparciu o regulacje prawa handlowego. Mają one osobowość prawną. Może być ona tworzona dla każdego celu dozwolonego prawnie, a nie tylko w celu działalności gospodarczej. Podstawą jej powstania jest kapitał akcyjny wniesiony przez wspólników w formie wkładów założycieli lub w formie subskrypcji.
Uczestnikami spółki akcyjnej są właściciele akcji. Mają oni prawo do udziału w zysku osiągniętym przez spółkę (dywidenda), ale nie są właścicielami spółki. Akcjonariusze mają prawo do uczestnictwa w walnym zgromadzeniu i prawo głosu. Jedna akcja daje prawo do jednego głosu. Właściciele akcji nie odpowiadają swoim majątkiem za zobowiązania spółki, tzn. że spółka odpowiada za swoje zobowiązania jedynie do wysokości swojego majątku.
Założyciele spółki (minimum trzech) opracowują statut spółki w formie aktu notarialnego. Spółka akcyjna, aby mogła rozpocząć swoją działalność winna spełnić warunki takie same jak dla spółki z o.o. od której zasadniczo różni się wysokością kapitału zakładowego.
Do władz spółki zalicza się: walne zgromadzenie akcjonariuszy, radę nadzorczą lub komisję rewizyjną oraz zarząd.
Ważną formą spółki akcyjnej jest korporacja, którą stanowi zbiór podmiotów gospodarczych (jednostek gospodarczych) które postanowiły wspólnie prowadzić działalność gospodarczą. Jest ona osobą prawną dysponującą prawem kupowania i sprzedawania, pobierania i udzielania pożyczek, pozywania i bycia pozwaną, przyjmowania do pracy i zwalniania z niej, wszystko we własnym imieniu.
Do jej zalet jako formy organizacji przedsięwzięć gospodarczych zaliczyć trzeba: fakt ponoszenia odpowiedzialności właścicieli korporacji, tylko za jej długi, tzn. w przypadku jej bankructwa tracą tylko zainwestowane pieniądze nie tracą własności osobistej; duża zdolność do gromadzenia kapitału, wynikająca z faktu ograniczonej odpowiedzialności właścicieli, zmniejszającego wyraźnie ryzyko inwestorów; nie wiązanie bezpośredniego życia korporacji z życiem jej właścicieli; prawa własności są bowiem ściśle oddzielane od odpowiedzialności kierownictwa, właściciele nie muszą przeznaczać swojego czasu na prowadzenie działalności gospodarczej, aby otrzymać przychody z własności; oraz – możliwość swobodnego przenoszenia prawa własności między kupujących a sprzedających, poprzez zorganizowanie rynku papierów wartościowych. Do ujemnych stron korporacji zaliczyć trzeba zaś przede wszystkim: trudności związane z jej utworzeniem, które wymagają akceptacji odpowiednich władz; oraz mniej korzystne opodatkowanie.

Spółki joint ventures
Spółka joint ventures to spółka z udziałem podmiotu zagranicznego, działająca na zasadzie wspólnych przedsięwzięć. Prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie: produkcji towarów, budownictwa, handlu i usług. Przyjmuje postać spółek prawa handlowego w formie kapitałowej, to jest jako spółka z o.o. lub spółka akcyjna.

Spółdzielnie
Przedsiębiorstwa spółdzielcze, to samorządne dobrowolne zrzeszenie o nieograniczonej liczbie członków, działające dla dobra swoich członków i zaspokojenia ich potrzeb. Prowadzą one obok działalności gospodarczej – będącej podstawowym kierunkiem działalności także działalność kulturalno-oświatową (społeczno-wychowawczą).
Spółdzielnia, aby mogła powstać, wolę jej założenia musi wyrazić pewna grupa osób (10 osób fizycznych lub 3 osoby prawne), która uchwala statut i dokonuje wyboru organów spółdzielni. Po wpisaniu spółdzielni do rejestru spółdzielni nabywa on osobowość prawną. Organami spółdzielni są: walne zgromadzenie, rada nadzorcza i zarząd. Członkowie spółdzielni wnoszą wpisowe i udział, tworząc w ten sposób fundusz zasobowy i fundusz udziałowy.
Podstawowymi cechami spółdzielni jest to, że: jej członkowie mogą wnosić środki produkcji i ziemię; zarządzanie opiera się na zasadach samorządowych, a podział nadwyżki ekonomicznej następuje po uwzględnieniu bieżącego wkładu pracy członków spółdzielni według wysokości wniesionego wkładu kapitałowego.

Odwołując się do kryterium własnościowego wyróżnia się w gospodarce narodowej dwa sektory sektor własności prywatnej i sektor własności publicznej. Sektor własności prywatnej tworzy własność prywatna krajowa i zagraniczna oraz własność mieszana.
Krajową własność prywatną, która jest zasadniczą częścią własności prywatnej, stanowi własność osób fizycznych (indywidualne gospodarstwa rolne, zakłady osób fizycznych), własność spółdzielczą, własność spółek prywatnych, własność fundacji, jednostek samorządu gospodarczego i związkowego oraz jednostek organizacji wyznaniowych.
Prywatną własność zagraniczną stanowi zaś własność przedstawicielstw firm zagranicznych, przedsiębiorstw zagranicznych drobnej wytwórczości oraz spółki z udziałem kapitału zagranicznego. Prywatną własnością mieszaną jest własność spółek z przewagą własności (kapitału) prywatnego.
Natomiast sektor własności publicznej stanowi własność państwowa, komunalna i mieszana.
W obszarze własności państwowej wyróżnić trzeba własność Skarbu Państwa oraz własność państwowych osób prawnych. Własność Skarbu państwa tworzy własność organów władzy, fundusze Skarbu Państwa oraz spółki Skarbu Państwa. Z kolei własność państwowych osób prawnych tworzy własność przedsiębiorstw państwowych, fundusze państwowe oraz spółki państwowych osób prawnych.
Własność komunalna to własność jednostek samorządu terytorialnego – w tym przedsiębiorstw komunalnych, funduszy komunalnych oraz spółek komunalnych.
Z kolei własność publiczna mieszana to własność spółek z przewagą własności (kapitału) publicznego.

Struktura prawno-organizacyjna gospodarki narodowej
Z kryterium własnościowym ściśle związane jest kryterium prawno-organizacyjne. Pozwala ona na wyróżnienie prawno-organizacyjnej struktury gospodarki narodowej (schemat 4.1.). Ograniczając strukturę gospodarki narodowej do podstawowych podmiotów gospodarki narodowej to jest do gospodarstw domowych i przedsiębiorstw, z punktu widzenia kryterium własnościowego i prawno-organizacyjnego wyróżnić można przedsiębiorstwa prywatne i przedsiębiorstwa publiczne.

Przedsiębiorstwa prywatne
Pochodną własności prywatnej – przy ograniczeniu się do podstawowego podmiotu gospodarki jakim jest przedsiębiorstwo – wyróżnić trzeba przedsiębiorstwa prywatne. Są to przedsiębiorstwa należące do prywatnego właściciela. Ich działalność prowadzona jest w oparciu o wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Zakres i rolę tych przedsiębiorstw poszerzają procesy prywatyzacji . Mogą one występować w kilku formach. Najczęściej dokonywanym ich podziałem jest podział na: przedsiębiorstwa osób fizycznych (tzw. przedsiębiorstwa jednoosobowe), spółki i spółdzielnie.

Przedsiębiorstwa jednoosobowe
Przedsiębiorstwo jednoosobowe (nazywane także niekiedy spółką jednoosobową) jest taką organizacją gospodarczą, która posiada jednego właściciela – którą jest osoba fizyczna. Jest ona najprostszą formą prowadzenia działalności gospodarczej. Jest więc ono podmiotem gospodarczym realizujący przedsięwzięcia gospodarcze przez jedną osobę, będącą jednocześnie właścicielem. Działalność ta w warunkach gospodarki rynkowej, po spełnieniu prostych czynności organizacyjnych i prawnych rozwijana jest do skali pożądanej. Pojedynczy właściciel jest jednocześnie producentem dóbr lub usług, kontrolerem tej produkcji oraz jej sprzedawcą. W granicach prawa i konkurencji jest pełnoprawnym podmiotem decyzyjnym. Wszelkie jej zyski traktowane są jako dochód wymagający opodatkowania.
Przedsiębiorstwo jednoosobowe dla rozpoczęcia swego funkcjonowania nie wymaga dużego kapitału, skomplikowanego procesu rejestracyjnego i w większości przypadków uzyskania koncesji. Rozpoczyna ona działalność po: zgłoszeniu do ewidencji działalności gospodarczej, uzyskaniu numeru statystycznego REGON, zgłoszeniu obowiązku podatkowego w urzędzie skarbowym; rejestracji w oddziale ZUS i założeniu konta bankowego. Właściciel jest jednocześnie pracownikiem. Może swobodnie dysponować majątkiem firmy i całym zyskiem. Płaci podatek tylko od osobistego dochodu (wynagrodzenia). Za zobowiązania firmy odpowiada on całym swoim majątkiem – tak firmy jak i osobistym.
Do tej grupy przedsiębiorstw zalicza się również indywidualne gospodarstwo rolne, łączące w sobie funkcję przedsiębiorstwa i funkcję gospodarstwa domowego.
Przedsiębiorstwo własności indywidualnej w swej realnej działalności napotyka na szereg ograniczeń. Wynikają one z samej istoty własności indywidualnej. Są nimi: źródła finansowania właściciela (tj. oszczędności i pożyczki) pozwalające rozwijać produkcję tylko do pewnych rozmiarów, formy i skali; osobiste prowadzenie przedsiębiorstwa, co nie pozwala korzystać z rady i wsparcia innych współwłaścicieli – gdyż ich nie ma; oraz – wyłączne i całościowe obciążenie właściciela wszelkimi zagrożeniami i niepowodzeniami funkcjonowania firmy. Właściciel przejmujący wszystkie zyski ponosi jednocześnie pełne ryzyko z tytułu swojej działalności – jeśli nie może wywiązać się z finansowych zobowiązań wobec wierzycieli i ogłasza bankructwo, to aktywa firmy mogą być sprzedane przez sąd w celu spłacenia długów – a jeśli one nie wystarczają na pokrycie wszystkich długów to sprzedaży może podlegać także majątek osobisty właściciela.

Przedsiębiorstwa publiczne
Pochodną własności publicznej są przedsiębiorstwa publiczne. Mogą one występować w kilku formach. Najczęściej spotykaną są przedsiębiorstwa państwowe i przedsiębiorstwa komunalne.

Przedsiębiorstwa państwowe
Przedsiębiorstwami państwowymi są samodzielne, samorządne i samo finansujące się jednostki prowadzące działalność gospodarczą powołaną w celu zaspokojenia potrzeb społecznych i osiągania efektów ekonomicznych. Występują one w ograniczonej formie również w gospodarce rynkowej. Ma to miejsce we wszystkich światowych gospodarkach. Udział tych przedsiębiorstw w gospodarce narodowej maleje w miarę ich prywatyzacji.

Przedsiębiorstwa komunalne
Przedsiębiorstwo komunalne, to organizacje gospodarcze użyteczności publicznej. Powołuje się do życia w celu zaspokojenia potrzeb ludności zamieszkałej na określonym terenie (np. gminy miejskiej lub wiejskiej), prowadzące działalność przede wszystkim w zakresie: komunikacji, dostaw ciepła i gazu, wywozu śmieci, zarządzania mieszkaniami komunalnymi, usługami kulturalnymi). Działają one zwykle w warunkach mniejszej samodzielności. Wykonywanie określonych zadań zleca jej organ założycielski, który finansuje je (dotuje) z budżetu państwa lub gminy.

Przedsiębiorstwa mieszane
Pochodną własności mieszanej (prywatno-publicznej bez względu na charakter przewagi konkretnego rodzaju własności) są przedsiębiorstwa mieszane. Są to z reguły spółki z przewagą bądź to kapitału (mienia) prywatnego bądź publicznego.
Specyficzną formą przedsiębiorstw mieszanych w pewnych sytuacjach (gdy są związane z procesami prywatyzacji) mogą być spółki akcjonariatu pracowniczego. W tego typu przedsiębiorstwach część ich jest własnością publiczną, a część własnością prywatną to jest własnością zatrudnionych w nich pracowników, którzy przejęli akcje przedsiębiorstw w których byli zatrudnieni na dogodnych i korzystnych warunkach. Ta forma przedsiębiorstw jest popierana przez rządy wielu krajów jako forma rozwoju tzw. “kapitalizmu ludowego”.https://www.facebook.com/v2.0/plugins/like.php?action=&app_id=&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Df1d6ebccb92430c%26domain%3Dwww.ekonom.xmc.pl%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttp%253A%252F%252Fwww.ekonom.xmc.pl%252Ff2677442ad5c934%26relation%3Dparent.parent&container_width=0&href=http%3A%2F%2Fwww.ekonom.xmc.pl%2Fgospodarka-narodowa%2Fstruktura-wlasnosciowa-gospodarki%2F&layout=button_count&locale=en_US&sdk=joey&send=false&show_faces=false 

Gospodarka narodowa jako całość składa się z wielu milionów podmiotów gospodarczych którymi są gospodarstwa domowe oraz przedsiębiorstwa . Oprócz nich samodzielnym podmiotem gospodarczym jest państwo.

Gospodarstwa domowe
Gospodarstwa domowe to dobrowolne związki ludzi wspólnie zamieszkujących i podejmujących decyzje finansowe dotyczące sposobu wydawania zarobionych pieniędzy. Składają się one z osób powiązanych więzami rodzinnymi. Są więc one wyodrębnionymi i samodzielnymi ekonomicznie podmiotami gospodarki narodowej. Działają głównie w sferze spożycia, a tylko w ograniczonym zakresie (rolnicy i rzemieślnicy) w sferze produkcji.
Gospodarstwa domowe mają określone możliwości i spełniają pewne funkcje w gospodarce narodowej i w społeczeństwie.
Każde gospodarstwo domowe, niezależnie od wielkości ma możliwość decydowania o tym, jak i gdzie zastosować zasoby które posiada oraz w jaki sposób najlepiej pozyskiwać i konsumować dobra i usługi zaspakajające jego potrzeby. Członkowie gospodarstwa domowego sami decydują o sposobie wykorzystania swoich zasobów pracy (siły roboczej), jak i o tym co i ile konsumować.
Gospodarstwom domowym przypisuje się pełnienie funkcji ekonomicznych, społecznych i reprodukcyjnych. W polu widzenia ekonomii pozostaje przede wszystkim funkcja : konsumpcyjna i produkcyjna.
Funkcja konsumpcyjna wyraża się w czynnościach związanych bezpośrednio z organizowaniem i realizacją konsumpcji. Wyraża się ona działalnością gospodarstw domowych na rzecz zaspokojenie potrzeb rodziny która ją tworzy, zarówno indywidualnych, jak i wspólnych dla całej rodziny.
Funkcja produkcyjna sprowadza się do pozyskania środków, które są wydatkowane na zaspokojenie tych potrzeb, lub wykonywanie przez jego członków określonych prac, które zaspokoją te potrzeby. środki finansowania konsumpcji mogą pochodzić z: bieżących dochodów, nagromadzonych poprzednio oszczędności lub z kredytu. Część środków na zaspokojenie potrzeb gospodarstw domowych pochodzi z funduszy społecznych.
Najważniejszą formą tworzenia środków finansowania konsumpcji są dochody bieżące. Gospodarstwa domowe dostarczają przedsiębiorstwu zasoby czynników którymi dysponują – przede wszystkim pracę (siłę roboczą), ale także kapitał i ziemię. W zamian za świadczone usługi tych czynników otrzymują one dochody w postaci płac, zysków i czynszów.
Gospodarstwa domowe dostarczają przedsiębiorstwom zasoby a kupują dobra i usługi. Uzyskane dochody konsumenci wydają nabywając dobra wytworzone przez producentów. Kierują się oni przy tym w dużej mierze tradycją, modą, chęcią wyróżnienia się, a nie zawsze rachunkiem ekonomicznym.
Charakterystycznym dla gospodarstw domowych jest z reguły, z jednej strony dążenie do optymalizacji zaspokojenia swoich subiektywnie rozumianych potrzeb – czyli optymalizacji spożycia, z drugiej zaś ich dążenie do maksymalizacji dochodów (chociaż są i takie które przedkładają czas wolny od pracy). Ważnym warunkiem realizacji tych celów jest dla nich swoboda wyboru, gdyż tylko wówczas mogą realizować swoje preferencje, które jednocześnie pobudzają je do maksymalizacji dochodów.
Gospodarstwa domowe z innymi podmiotami gospodarczymi powiązane są więzami rynkowymi. Na więzach tych zaś zawsze ciąży dążenie do rozwiązania problemu: w jaki sposób postępować aby by powstały warunki dla najlepszego zaspokojenia jego potrzeb.

Przedsiębiorstwa
Przedsiębiorstwa to podmioty gospodarcze prowadzące na własny rachunek działalność produkcyjną lub usługową w celu osiągnięcia określonych korzyści. Są one wyodrębnionymi jednostkami pod względem ekonomicznym, techniczno-organizacyjnym i prawno-organizacyjnym, prowadzącym działalność produkcyjną, handlową lub usługową. W zależności od ich charakteru i rodzaju wytwarzanej produkcji, wykorzystują czynniki produkcji dostarczone przez gospodarstwa domowe do wytworzenia dóbr i usług. Przedsiębiorstwa płacą gospodarstwom domowym za wykorzystanie czynników produkcji oraz sprzedają im wytworzone dobra i usługi.
Wyodrębnienie ekonomiczne przedsiębiorstwa oznacza, że jego majątek ma ściśle określony status własnościowy (że jest własnością indywidualną lub należy do grupy właścicieli – gdy jest ono spółką, lub że stanowi on własność państwową) oraz, że jego sytuacja ekonomiczna zależy przede wszystkim od wyników jego własnej działalności. Oznacza ono również, że dysponowanie majątkiem przedsiębiorstwa leży tylko w gestii jego właścicieli, którzy odtwarzają i rozwijają samodzielnie działalność gospodarczą.
Wyodrębnienie techniczno-organizacyjne oznacza zaś, że przedsiębiorstwo posiada wyodrębnione wyposażenie produkcyjne, przystosowane do wytwarzania określonych dóbr i usług oraz posiada określoną załogę podporządkowaną konkretnemu zwierzchnikowi.
Natomiast wyodrębnienie prawno-organizacyjne oznacza, że posiada ono osobowość prawną – którą nabywa po wpisaniu do rejestru handlowego – i ma prawo zawierania umów z kontrahentami, zaciągania zobowiązań itp.
Każde przedsiębiorstwo posiada oraz spełnia pewne funkcje w gospodarce narodowej oraz w społeczeństwie danego kraju. W gospodarce rynkowej na plan pierwszy wysuwają się funkcje: organizatora produkcji oraz organizatora stosunków międzyludzkich.
Funkcja organizatora produkcji sprowadza się do dokonywania wyboru (co, ile, jak i gdzie produkować) przez właściciela lub menedżera.
Funkcja zaś organizatora stosunków międzyludzkich sprowadza się do takiego kształtowania więzi interpersonalnych, które pozwoliłyby wykorzystać dla dobra przedsiębiorstwa, wiedzę (najczęściej wyspecjalizowaną), zdolności, doświadczenia wszystkich zatrudnionych w nim .
W rzeczywistości gospodarczej spotykamy się z dużą ilością przedsiębiorstw, różniących się od siebie formą i rodzajem. Sytuacja ta rodzi potrzebę ich klasyfikacji. Najbardziej trafnymi z tego punktu widzenia są kryteria : form własności, organizacyjne, rozmiaru (wielkości), pozycji rynkowej oraz rodzaju prowadzonej działalności. Ponieważ dwa pierwsze kryteria pokrywają się z rozróżnieniem struktury własnościowej i organizacyjnej gospodarki narodowej, która to została omówiona w dalszej części wykładu, uwaga dalszych rozważań zostanie skupiona na pozostałych kryteriach.
Ze względu na wielkość wyróżnia się: przedsiębiorstwa małe (zatrudniające mniej niż 100 pracowników), przedsiębiorstwa średnie (od 100 do 1000 pracowników) i przedsiębiorstwa duże (zatrudniające ponad 1000 pracowników). Każdy rodzaj tych przedsiębiorstw ma swoje zalety i wady. Dominującymi w gospodarce rynkowej są przedsiębiorstwa małe.

Gospodarka narodowa w literaturze ekonomicznej jest definiowana najczęściej dwojako. Z jednej strony jak względnie odosobniony makrosystem system (lub podsystem) społeczny, z drugiej zaś jako całokształt zabiegów i działalności prowadzonej w danym kraju. Każde z tych podejść pozwala dostrzec inną stronę jej istoty, struktury oraz funkcjonowania. W obu jest ona przy tym dostrzegana w skali makroekonomicznej.

Gospodarka narodowa jako systemem względnie odosobniony – a więc w pierwszym rozumieniu – jest jednocześnie częścią większego systemu, jakim jest społeczeństwo. Składa się ona z określonych elementów wzajemnie od siebie zależnych. Charakteryzuje się jednocześnie sprzężeniami zwrotnymi związków i zależności między elementami ją tworzącymi. Jako taka jest ona zbiorem elementów powiązanych ze sobą łańcuchem oddziaływań przyczynowo-skutkowych.
Z kolei gospodarka narodowa rozpatrywana – w drugim rozumieniu – jako całokształt zasobów i działalności prowadzonej w sferze produkcji, podziału, obiegu i konsumpcji w danym kraju, widziana jest przede wszystkim jak podstawa służąca zaspokajaniu potrzeb społeczeństwa. Patrząc zarówno z punktu widzenia teorii jak i praktyki dostrzegać trzeba w niej podstawowy zakres działalności gospodarczej. Jako taka określa ona jednocześnie nieregionalny i nieodcinkowy charakter działalności gospodarczej lub wielkości ekonomicznych. Dostrzegać trzeba w niej równocześnie odrębność i suwerenność gospodarki danego kraju wobec powiązań z ugrupowaniami integracyjnymi i z gospodarką światową.
Status każdej gospodarki narodowa zależy od wielu czynników. Najbardziej wpływowymi są: geograficzne, demograficzne, materialne i ustrojowe. Czynnik geograficzny wyznacza położenie i obszar danego państwa. Z kolei czynnik demograficzny (inaczej ludnościowy) wskazuje nie tylko na liczbę ludności, ale również jej podział według płci, wieku, poziomu wykształcenia, zawodu, liczby zawodowo czynnych oraz wielkości zatrudnienia. Natomiast czynnik materialny charakteryzuje bogactwo narodowe danego kraju, wielkość jego majątku narodowego oraz dochodu narodowego. Z kolei czynnik ustrojowy wskazuje na charakter organizacji i funkcjonowania gospodarki.

Struktura gospodarki narodowej
Uogólniając oba podejścia określające istotę gospodarki narodowa sprowadzające ją określonych zbiorów elementów i działań wzajemnie od siebie zależnych i zwrotnie sprzężonych, oraz powiązanych ze sobą łańcuchem oddziaływań przyczynowo-skutkowych, celowym jest dokonanie jej dalszej charakterystyki poprzez obraz siatki wzajemnych relacji poszczególnych elementów oraz relacji tych elementów w stosunku do systemu jako całości. Obraz ten nosi nazwę struktury gospodarczej. Strukturą gospodarki narodowej jest więc pewien obraz jej podziału na elementy składowe, dokonany jednak nie dowolnie lecz odzwierciedlający istniejący w rzeczywistości stan i tendencje zmian podziału pracy w społeczeństwie.
W praktyce gospodarka narodowa opisywana jest najczęściej poprzez charakterystykę jej makrostruktur gospodarczych (nazywane także subelementami). Do najważniejszych spośród nich zaliczyć trzeba: strukturę podmiotową strukturę własnościową; strukturę prawno-organizacyjną; funkcjonalno-instytucjonalną (funkcjonalno-organizacyjną) strukturę produkcyjną (rzeczową) gospodarki (działową, gałęziową, branżową, asortymentową i jakościową); strukturę zatrudnienia i kwalifikacji oraz strukturę stosowanych technologii.https://www.facebook.com/v2.0/plugins/like.php?action=&app_id=&channel=https%3A%2F%2Fstaticxx.facebook.com%2Fx%2Fconnect%2Fxd_arbiter%2F%3Fversion%3D46%23cb%3Df2dec3d9ae24c6a%26domain%3Dwww.ekonom.xmc.pl%26is_canvas%3Dfalse%26origin%3Dhttp%253A%252F%252Fwww.ekonom.xmc.pl%252Ff2677442ad5c934%26relation%3Dparent.parent&container_width=0&href=http%3A%2F%2Fwww.ekonom.xmc.pl%2Fgospodarka-narodowa%2F31%2F&layout=button_count&locale=en_US&sdk=joey&send=false&show_faces=false 

Ważnym obszarem powrotu gospodarki planowej do gospodarki rynkowej jest dereglamentacja produkcji i obrotu niektórych dóbr i usług, przez którą rozumie się na ogół uwolnienie gospodarki od tych ograniczeń, które blokują upowszechnienie konkurencyjnego otoczenia rynkowego. Jej podjęcie i realizowanie wiąże się z faktem konieczności odejścia od sztucznie stworzonej wyłączności państwa i od barier uniemożliwiający swobodny dostęp do rynku nowym podmiotom ekonomicznym. Sytuacja ta jest wynikiem negatywnych skutków reglamentacji, która po przekroczeniu pewnego progu jej stosowania, stała się nieskuteczną gdyż zagubiła cele jakim miała służyć.

Deetatyzacja form oddziaływania na rzeczywistość gospodarczą.
Istotą deetatyzacji form oddziaływania na rzeczywistość gospodarczą jest zmiana form zarządzania na najbardziej zbliżone do logiki mechanizmu rynkowego wymuszającego wzrost efektywności ekonomicznej. Są nimi: komercjalizacja majątku publicznego, koncesjonowanie, przetarg, oddziaływanie państwa na otoczenie instytucjonalne podmiotów gospodarczych w celu stworzenia solidnych podstaw społeczeństwa rynkowego, regulacje typu kolektywnego, restrukturyzacja gospodarki, edukacja gospodarcza społeczeństwa, rozwój badań naukowych oraz kształtowanie opinii publicznej.
Istotą komercjalizacji majątku publicznego jest ograniczenie uprawnień własnościowych państwa. Koncesjonowanie z kolei to rozwiązanie pozwalające na wybór najtańszego dostawcy dóbr i usług z jednoczesnym zabezpieczeniem odbiorcy przed stosowaniem praktyk monopolistycznych. Prowadzi ono do wzrostu racjonalności działania i jest niesprzeczne z procesem urynkowienia gospodarki. Ma ono zastosowanie w przypadku przedsiębiorstw o charakterze monopolu naturalnego (telekomunikacja, wodociągi).
Natomiast przetarg publiczny to forma kontraktowego ubiegania się o wykonanie (produkcji, usługi) lub nabycie dóbr lub usług. Jest on skutecznym sposobem podnoszenia sprawności ekonomicznej w usługach społecznych oraz szeroko rozumianej oświacie.
Ważnym drogą deetatyzacji życia gospodarczego jest oddziaływanie państwa na otoczenie instytucjonalne podmiotów gospodarczych w celu stworzenia solidnych podstaw społeczeństwa rynkowego. Chodzi tutaj o oddziaływania na takie formy organizacji społecznych, jak: stowarzyszenia, fundacje, pomocy wzajemnej i doraźnej współpracy które poprzez upodmiotowienia ludzi rzeczywiście wpływ na inwencje i dynamizm w różnych obszarach życia gospodarczego.
Z tą drogą dużo wspólnego mają regulacje typu kolektywistycznego (społecznego). Jej istotą są rozwiązania zmierzające do przeformułowania ekonomicznych funkcji państwa, tak aby nie były one sprzeczne z prawami gospodarki rynkowej. Ich formuły nie bazują jednak na gotowych wzorcach i trudno jest je również zadekretować. Oczekiwać od nich trzeba zaś przede wszystkim przezwyciężania blokad komunikacji społecznej i usztywnień adaptacyjnych przy jednoczesnym zachowaniu autonomii jednostek i ich aspiracji. Przykładów takich sytuacji i obszarów dostarczają procesy urynkowienia byłych gospodarek planowych.
Wielkie znaczenie dla sprawnego funkcjonowania gospodarki ma realizowana przez państwo restrukturyzacja gospodarki. W niej widzieć trzeba możliwości niezbędnych przekształceń gospodarki w oparciu o dyfuzję informacji i wiedzy o poszczególnych sektorach gospodarki oraz o powiązaniach wewnętrznych, a także o powiązaniach z rynkami innych krajów. Pomocnym w tym względzie jest finansowanie badań empirycznych, ekspertyz, doradztwa i marketingu. Dużą rolę ma do spełnienia wsparcie ze strony systemu regulacji prawnej, organizacyjnej i systemowej, który zachęcałby poszczególne podmioty gospodarcze do efektywnego gospodarowania swoimi zasobami.
Konieczność przebudowy roli państwa widoczna jest również w systemie edukacyjnym. Wynika to z faktu, iż poziom wykształcenia społeczeństwa warunkuje możliwości sprostania wyzwaniom rozwojowym.
Podobnie zmian wymaga zakres odpowiedzialności państwa za postęp w dziedzinie badań naukowych. Sprowadzają się one do tego, że państwo zamiast wytyczać kierunki badań, podejmować decyzje innowacyjne oraz dokonywać wyboru konkretnych programów naukowo-badawczych, powinno poprzestać na tworzeniu odpowiednich ram do ich realizacji. Oznacza to, że choć nie musi koniecznie być ono obarczone finansowaniem badań naukowych, to jednak na państwie pozostać musi obowiązek rozwiązania tego problemu.
Istotną stroną zmiany roli państwa w warunkach gospodarki rynkowej musi stać się zmiana sposobu oddziaływania na opinię publiczną. Sprowadza się ona do zapoznawania społeczeństwa z uwarunkowaniami rozwojowymi gospodarki, tak aby przyczyniać się z jednej strony do jego zorganizowania, z drugiej zaś do wzmocnienia procesów dostosowawczych. Podejście takie powinno również pozwolić na ujawnienie preferencji poszczególnych grup społecznych oraz pozwolić na skuteczne rozwiązywanie konfliktów na tle rozbieżności interesów grupowych.
Deetatyzacja w istocie, nie oznacza więc, że w procesie urynkowienia gospodarki ekonomiczne funkcje państwa będą systematycznie rugowane. Będą one jednak w odniesieniu do większości form jej realizacji stopniowo ograniczane, przy jednoczesnej zmianie sposobów możliwości w dziedzinie tworzenia instytucjonalnych ram sprzyjających rozwojowi gospodarki.